اتحادیه

چند ماه قبل در گزارش خبری روزنامه خواندم که در اصفهان بطور ویژه ای کرایه تاکسی پایین است. علت آن هم این است که تاکسی های خطی در معرض رقابت دائمی با مسافرکش های گذری قرار دارند که نرخهای کمتری را ارائه میکنند. واضح است که چنین وضعیتی در تهران وجود ندارد. در تهران جایگاههای مناسب کنار میادین و خیابانهای اصلی بطور غیر رسمی و گاهی رسمی بین خطهای مختلف تاکسی پخش شده است درست مثل ایستگاههای اتوبوس. در حالی که مسافرکش ها تنها می توانند بطور عبوری مسافری را اگر بود سوار کنند. وضعیت فوق باعث می شود مسافرکش ها بیشتر در خطوط مستقیم و کوتاه و بصورت بین راهی فعالیت کنند. اما علت ضعف شدید مسافرکش ها در تهران چیست؟ چرا آنها قدرت رقابت با خطی ها را ندارند؟ علت در سازماندهی ویژه خطوط تاکسیرانی است. هر خط از اجتماع تعدادی راننده که در یک مسیر فعالیت می کنند تشکیل می شود. سپس این افراد یک نفر آدم قلدر را استخدام می کنند که در سر خط بایستد و باصطلاح رییس خط باشد. هر راننده هر روز صبح یک پانصد تومانی به رییس خط می دهد. وظیفه اصلی رییس خط جلوگیری از رقابت است. این فرد تیزبین تمام نواحی که مسافر در آنها رفت و آمد دارد را زیر نظر می گیرد و تمام تاکسی ها را هم در نظر دارد. اگر یک مسافر بطور تصادفی برای ماشینی دست بلند کرد و سوار شد کاری ندارد اما اگر ماشینی بخواهد کنار خیابان بایستد و مسافر جمع کند مشکل شروع می شود. اینبار که منتظر ماشین هستید خوب دقت کنید. یکدفعه می بینید رییس خط ازون دور سوت زد. میگه جمع کن برو! اگر راننده بایستد کار به دعوا هم می کشد و راننده های خطی هم هستند. نتیجه دعوا هم معلوم است. حتی چند روز پیش شاهد بودم این باصطلاح رییس خط با پاره آجر ماشین یک مسافرکش را تهدید کرد.  مساله فقط این نیست که همه باید یک باج به این آدم بدهند. مساله کنترل نرخ کرایه تاکسی ها است. تا حالا دقت کرده اید تاکسی ها با چه هماهنگی دقیقی و با استدلالهای مشابه و بی ارزش مثل افزایش قیمت بنزین بناگاه قیمت را بطرز وحشتناکی بالا می برند؟ قدرتشان در سازماندهیشان است. قدرتشان آنجاست که یک راننده خاطی را کتک می زنند. فکر نمی کنم لازم باشد درباره نظر اسلام در این زمینه صحبت کنیم. این بطرز آشکاری حتی برخلاف قوانین عرفی است چه رسد به اینکه از دیدگاه اسلام از بین بردن رقابت و برخورد با افرادی که قصد انجام کار آزاد دارند کاملا مردود و حرام است. مخصوصا وقتی برای بالا نگه داشتن قیمت انجام شود. در یک بازار عادلانه کرایه تاکسی باید خیلی پایینتر از چیزی باشد که الان هست. همچنین باید فرصتها بین تعداد بیشتری مسافرکش توزیع شود. این مثالی از نقش اتحادیه های صنفی است. پس از قرون وسطا که اولین اتحادیه ها تشکیل میشدند کلیسا به مقابله جدی با آنها در کنار بزرگترین گناه اقتصادی یعنی رباخواری برخاست و اتحادیه ها را نماد سودجویی حرام معرفی کرد. برای اینکه تاثیر فعالیت این اتحادیه ها را لمس کنید به این مثال توجه کنید: تقریبا از سه چهار سال پیش کسب و کار مسافرکشی با موتور شروع شد. در آن موقع باید به یک موتوری دو هزار تومان می دادید تا به یک مقصد نوعی برسید. حالا به همان موتوری هزار تومان هم بدهید شما را می برد. تورم را هم حساب کنید. قیمت تقریبا یک چهارم شده علت آن هم زیاد شدن دست در این کار است. خاصیت غیرمتمرکز این کسب و کار مانع تشکیل هرگونه اتحادیه ای شد و قیمتها کاهش یافت در حالیکه کرایه تاکسی در همین مدت چند برابر شد.

  
نویسنده : محمد ; ساعت ٦:۱٧ ‎ب.ظ روز جمعه ۱٦ تیر ،۱۳۸٥